Some WIP

Not a Bold or other treasure hunting post, just some random new WIP. These are the things I am currently working on. Most of them just in the early stages.

1 – Death at Nancy: This one is just a joke. I bought a bad reproduction of a painting but with a nice frame in the thrift shop and added random stuff to it.

2. Agincourt – This is just the first layer. This one is painted in real oils; so I put it aside for now as I am working with Artisan right now.

3. Man with blue hat – Painted a small study of a van Eyck, just to see if it was doable.

4. Parsifal – Just something random I am painting over an unfinished painting that has fallen from grace. I wanted to paint a kitschy pre-raphaelite thingie but it’s turning more into something symbolist. We’ll see how it goes.

5. Another Rogier – First layer, going to paint some more tonight. I still have to watch the dvd’s but I’ve started another small portrait study on black paper. The series has the most amazing hats.


Van schilders en schapen

Een lekker warme trui met voetjes, tegengekomen in de Ardennen, lang voor de lockdown

Bougondië heroveren tijdens een lockdown is niet mogelijk, dus moet het virtueel gebeuren. Ik ben deze week met van Eyck-achtige dingen bezig: kleine studies schilderen, wat documentaires bekijken in het kader van opdrachtjes/suggesties van de academie en wat research over de opbouw en symboliek van middeleeuwse schilderijen. Daarbij kom ik heel wat toevallige en minder toevallige verbanden tegen. Hierna volgen een paar voorbeelden.

Chrétien de Troyes

Eerst en vooral ga ik het even over Chrétien de Troyes hebben, de beroemde dichter/schrijver uit de 12de eeuw. Een bekend werk van hem is Le Conte du Graal, waarin Parsifal in het kasteel van een gewonde koning terechtkomt en daar een eigenaardig tafereel met een bebloede lans en de Graal aanschouwt. Chrétien heeft de Conte niet kunnen afmaken maar dat heeft hier verder geen belang. Interessanter is dat hij het werk in opdracht van Filips van den Elzas schreef. Filips is de zoon van Diederik, die volgens de legende het reliek van het Heilig Bloed uit Constantinopel meebracht na een kruistocht. Het bloed wordt momenteel in de Heilige Bloedkapel te Brugge bewaard (zie oudere posts). Chrétien zou de Conte in Gent geschreven hebben, maar ik heb dat nog niet in betrouwbare bronnen gecontroleerd.

Er zijn verschillende verbanden tussen de Conte en de queeste. Ten eerste is de vader van Filips, Diederik, een voorouder van Karel de Stoute. Ten tweede hebben de Bourgondische hertogen zeker het reliek van het Bloed gezien. Ten derde zijn er overeenkomsten tussen het Gulden Vlies en de Graal, tussen de Graal en het Lam Gods en het Lam Gods en het Gulden Vlies en tussen Gent en Brugge. Ten vierde zijn er vreemd genoeg toevallige overeenkomsten tussen de dood van Karel en de gewonde koning (ook voor later).

Brugge

Laten we een paar eeuwen vooruitspoelen. Op 6 mei 1432 wordt in Gent het Lam Gods, begonnen door Hubert van Eyck en verdergezet door Jan van Eyck, ingewijd en tegelijkertijd Josse, Karels oudere broer gedoopt. Josse zal snel overlijden, Karel zal pas anderhalf jaar later in Dijon geboren worden. Hubert is dan al verschillende jaren dood.

Hubert is gehuld in geheimzinnigheid. Er is weinig over hem geweten, laat staan dat het duidelijk is of en wat hij geschilderd heeft, zowel van het Lam Gods als andere werken. Ik zag een paar dagen geleden een documentaire over een schilderij van een graflegging dat door hem zou geschilderd zijn. In een boek dat ik hier liggen heb en waar ik het al eerder over gehad heb staat een vreemd, nogal morbied weetje over Hubert:

“Die arm pijpe daer zijn constighe handt aen ghestaen heeft / heeft langhe ghehangen in een yser besloten / opt kerchof (soo ick oock ghesien hebbe) midts dat die kercke nieuwe ghemaeckt wiert / ende zijn graf met meer andere opghedolven.”

De auteur van dit boek is de historicus Marcus van Vaernenwijck (Gent, 1516-1569). Het stukje hierboven komt uit de Historie van Belgis, een boek vol vreemde en spectaculaire anecdotes waarvan de bron niet duidelijk is. Bovenstaande editie dateert uit 1619, dus na de dood van de schrijver, en is uitgegeven in Antwerpen, dichter bij de dag van de dood van Hubert dan de dag van vandaag. Het exemplaar dat ik hier liggen heb circuleert al verschillende tientallen jaren in de familie. Het is in die periode opnieuw ingebonden omdat het erg beduimeld is en blijkbaar goed gelezen werd de afgelopen eeuwen. Ik heb op Google Books een ingescand exemplaar gevonden en zo ben ik te weten gekomen dat op zijn minst een gravure van de auteur ontbreekt. Misschien nog meer maar ik heb het nog niet nagekeken. Met de hierboven vermelde gegevens zou je het boek gemakkelijk online moeten kunnen vinden, mocht je het willen lezen.

De vorige drie eigenaren van het boek zijn me bekend maar zijn voor de rest niet relevant. Er zijn geen notities in het boek gemaakt maar op de titelpagina staat een naam in verbleekte inkt geschreven: Justus Bernardus van der Straeten Cathedra[onleesbaar] Santi Donatiani Canonicus. Ik heb het boek ondertussen al een aantal keren in handen gehad maar de inscriptie had ik niet echt bekeken. Dingen komen maar tevoorschijn als ze gevonden willen worden, blijkbaar, en soms is de geschiedenis van een boek al bijna net zo boeiend als de geschiedenis in een boek.

Na wat zoeken op het internet vond ik ergens in een scan van een gedrukte genealogie volgend item:

Gezien de nota in het boek en de periode lijkt het me over dezelfde Justus te gaan. Hij was eerst kanunnik in de Sint Salvatorkerk en daarna kanunnik en cantor in de Sint Donaaskerk te Brugge, stierf in 1723, en werd begraven in de Sint Salvatorkerk.

De Sint Salvatorkerk heb ik nog bezocht tijdens mijn voorlaatste uitstap naar Brugge:

Justus was niet alleen een van de kanunniken en cantor van de Sint Donaaskathedraal van Brugge. Hij was ook groot penitencier. Deze informatie komt gedeeltelijk uit de Flandria Illustrata. Deze aanvullende informatie heb ik teruggevonden in een gedrukte opdracht van een boek, ondertekend door de Broederschap van het H. Graf Christi, van de Jeruzalemkerk. Ik ga ervan uit dat het ook hier om dezelfde Justus gaat.

Jeruzalemkerk, Brugge

Na enig gepuzzel lijkt het dat Justus a) een zoon was van Bernard vander Straeten en een kleinzoon van Josse/Joost vander Straeten, blijkbaar bekende figuren in Brugge in die tijd. Volgens nog een andere bijna spreekwoordelijke kantlijn zat hij er warmpjes in.

Ik weet niet welke route het boek bevaren heeft sinds 1619 en dit is maar een theorie maar het is mogelijk dat hij het boek weggeschonken heeft of dat het verkocht of overgemaakt is na zijn dood zodat het in een andere bibliotheek terechtkwam. Dat is moeilijk te achterhalen met de schaarse documentatie die ik op het moment heb.

De Sint Donaaskathedraal (voor 1559 nog gewoon een kerk) is ondertussen verdwenen, ze is afgebroken in 1799. Heel wat bekende figuren zijn er begraven. Zo werd Jan van Eyck er begraven maar ook Joris van der Paele, bekend van het schilderij van Jan van Eyck. Sint Joris op dat schilderij heeft een echo in de relikwie van Karel de Stoute. Joris van der Paele was kanunnik van de Sint Donaaskerk, en dus een soort voorloper-collega van Justus Bernardus. Het schilderij van van Eyck hing waarschijnlijk in de kerk, mogelijk in de buurt van het graf van kanunnik van der Paele maar ik heb nog niet teruggevonden wat de verdere geschiedenis ervan is dus ik heb geen idee of het er nog hing toen Justus er zijn liederen zong.

In ieder geval heb ik een boeiende schattenjacht naar feiten achter de rug, die waarschijnlijk nog niet over is.


Gringolet

Not sure how I am going to get out of these woods without a horse.

I have lost the rest of the script.


Diary of a madman

Service announcement: I’ve been keeping a diary of our corona lockdown on this site, but I felt it was interfering with my regular posts (art and the quest of the sword) so I’ve started a separate sit for it. It’s named Raging Roland and it’s on WordPress com, instead of self-hosted.


Three dances

Some appropriate Burgundian/Renaissance music. Three dances (La Franchoise Nouvelle – La Danza Ravestain – La Danza Cleves (Ballo)) based on a manuscript in the Burgundian library.

Somehow I keep ending up in the library of the Dukes of Burgundy this week. But that post is not for today.


Follow

Get every new post delivered to your Inbox

Join other followers: