Category: Charles the Bold

Van schilders en schapen

Een lekker warme trui met voetjes, tegengekomen in de Ardennen, lang voor de lockdown

Bougondië heroveren tijdens een lockdown is niet mogelijk, dus moet het virtueel gebeuren. Ik ben deze week met van Eyck-achtige dingen bezig: kleine studies schilderen, wat documentaires bekijken in het kader van opdrachtjes/suggesties van de academie en wat research over de opbouw en symboliek van middeleeuwse schilderijen. Daarbij kom ik heel wat toevallige en minder toevallige verbanden tegen. Hierna volgen een paar voorbeelden.

Chrétien de Troyes

Eerst en vooral ga ik het even over Chrétien de Troyes hebben, de beroemde dichter/schrijver uit de 12de eeuw. Een bekend werk van hem is Le Conte du Graal, waarin Parsifal in het kasteel van een gewonde koning terechtkomt en daar een eigenaardig tafereel met een bebloede lans en de Graal aanschouwt. Chrétien heeft de Conte niet kunnen afmaken maar dat heeft hier verder geen belang. Interessanter is dat hij het werk in opdracht van Filips van den Elzas schreef. Filips is de zoon van Diederik, die volgens de legende het reliek van het Heilig Bloed uit Constantinopel meebracht na een kruistocht. Het bloed wordt momenteel in de Heilige Bloedkapel te Brugge bewaard (zie oudere posts). Chrétien zou de Conte in Gent geschreven hebben, maar ik heb dat nog niet in betrouwbare bronnen gecontroleerd.

Er zijn verschillende verbanden tussen de Conte en de queeste. Ten eerste is de vader van Filips, Diederik, een voorouder van Karel de Stoute. Ten tweede hebben de Bourgondische hertogen zeker het reliek van het Bloed gezien. Ten derde zijn er overeenkomsten tussen het Gulden Vlies en de Graal, tussen de Graal en het Lam Gods en het Lam Gods en het Gulden Vlies en tussen Gent en Brugge. Ten vierde zijn er vreemd genoeg toevallige overeenkomsten tussen de dood van Karel en de gewonde koning (ook voor later).

Brugge

Laten we een paar eeuwen vooruitspoelen. Op 6 mei 1432 wordt in Gent het Lam Gods, begonnen door Hubert van Eyck en verdergezet door Jan van Eyck, ingewijd en tegelijkertijd Josse, Karels oudere broer gedoopt. Josse zal snel overlijden, Karel zal pas anderhalf jaar later in Dijon geboren worden. Hubert is dan al verschillende jaren dood.

Hubert is gehuld in geheimzinnigheid. Er is weinig over hem geweten, laat staan dat het duidelijk is of en wat hij geschilderd heeft, zowel van het Lam Gods als andere werken. Ik zag een paar dagen geleden een documentaire over een schilderij van een graflegging dat door hem zou geschilderd zijn. In een boek dat ik hier liggen heb en waar ik het al eerder over gehad heb staat een vreemd, nogal morbied weetje over Hubert:

“Die arm pijpe daer zijn constighe handt aen ghestaen heeft / heeft langhe ghehangen in een yser besloten / opt kerchof (soo ick oock ghesien hebbe) midts dat die kercke nieuwe ghemaeckt wiert / ende zijn graf met meer andere opghedolven.”

De auteur van dit boek is de historicus Marcus van Vaernenwijck (Gent, 1516-1569). Het stukje hierboven komt uit de Historie van Belgis, een boek vol vreemde en spectaculaire anecdotes waarvan de bron niet duidelijk is. Bovenstaande editie dateert uit 1619, dus na de dood van de schrijver, en is uitgegeven in Antwerpen, dichter bij de dag van de dood van Hubert dan de dag van vandaag. Het exemplaar dat ik hier liggen heb circuleert al verschillende tientallen jaren in de familie. Het is in die periode opnieuw ingebonden omdat het erg beduimeld is en blijkbaar goed gelezen werd de afgelopen eeuwen. Ik heb op Google Books een ingescand exemplaar gevonden en zo ben ik te weten gekomen dat op zijn minst een gravure van de auteur ontbreekt. Misschien nog meer maar ik heb het nog niet nagekeken. Met de hierboven vermelde gegevens zou je het boek gemakkelijk online moeten kunnen vinden, mocht je het willen lezen.

De vorige drie eigenaren van het boek zijn me bekend maar zijn voor de rest niet relevant. Er zijn geen notities in het boek gemaakt maar op de titelpagina staat een naam in verbleekte inkt geschreven: Justus Bernardus van der Straeten Cathedra[onleesbaar] Santi Donatiani Canonicus. Ik heb het boek ondertussen al een aantal keren in handen gehad maar de inscriptie had ik niet echt bekeken. Dingen komen maar tevoorschijn als ze gevonden willen worden, blijkbaar, en soms is de geschiedenis van een boek al bijna net zo boeiend als de geschiedenis in een boek.

Na wat zoeken op het internet vond ik ergens in een scan van een gedrukte genealogie volgend item:

Gezien de nota in het boek en de periode lijkt het me over dezelfde Justus te gaan. Hij was eerst kanunnik in de Sint Salvatorkerk en daarna kanunnik en cantor in de Sint Donaaskerk te Brugge, stierf in 1723, en werd begraven in de Sint Salvatorkerk.

De Sint Salvatorkerk heb ik nog bezocht tijdens mijn voorlaatste uitstap naar Brugge:

Justus was niet alleen een van de kanunniken en cantor van de Sint Donaaskathedraal van Brugge. Hij was ook groot penitencier. Deze informatie komt gedeeltelijk uit de Flandria Illustrata. Deze aanvullende informatie heb ik teruggevonden in een gedrukte opdracht van een boek, ondertekend door de Broederschap van het H. Graf Christi, van de Jeruzalemkerk. Ik ga ervan uit dat het ook hier om dezelfde Justus gaat.

Jeruzalemkerk, Brugge

Na enig gepuzzel lijkt het dat Justus a) een zoon was van Bernard vander Straeten en een kleinzoon van Josse/Joost vander Straeten, blijkbaar bekende figuren in Brugge in die tijd. Volgens nog een andere bijna spreekwoordelijke kantlijn zat hij er warmpjes in.

Ik weet niet welke route het boek bevaren heeft sinds 1619 en dit is maar een theorie maar het is mogelijk dat hij het boek weggeschonken heeft of dat het verkocht of overgemaakt is na zijn dood zodat het in een andere bibliotheek terechtkwam. Dat is moeilijk te achterhalen met de schaarse documentatie die ik op het moment heb.

De Sint Donaaskathedraal (voor 1559 nog gewoon een kerk) is ondertussen verdwenen, ze is afgebroken in 1799. Heel wat bekende figuren zijn er begraven. Zo werd Jan van Eyck er begraven maar ook Joris van der Paele, bekend van het schilderij van Jan van Eyck. Sint Joris op dat schilderij heeft een echo in de relikwie van Karel de Stoute. Joris van der Paele was kanunnik van de Sint Donaaskerk, en dus een soort voorloper-collega van Justus Bernardus. Het schilderij van van Eyck hing waarschijnlijk in de kerk, mogelijk in de buurt van het graf van kanunnik van der Paele maar ik heb nog niet teruggevonden wat de verdere geschiedenis ervan is dus ik heb geen idee of het er nog hing toen Justus er zijn liederen zong.

In ieder geval heb ik een boeiende schattenjacht naar feiten achter de rug, die waarschijnlijk nog niet over is.


Gringolet

Not sure how I am going to get out of these woods without a horse.

I have lost the rest of the script.


Three dances

Some appropriate Burgundian/Renaissance music. Three dances (La Franchoise Nouvelle – La Danza Ravestain – La Danza Cleves (Ballo)) based on a manuscript in the Burgundian library.

Somehow I keep ending up in the library of the Dukes of Burgundy this week. But that post is not for today.


Short update

The Death of Roland

Just some random thoughts/ramblings. I’ve had a headache for days on end, can’t think clearly.

I’m expecting a real lockdown today or tomorrow – could be wrong – so we went out yesterday evening to get some stuff we were out of. A two week supply’s worth, not exaggerating. Maybe that’s a mistake, time will tell. As long as we don’t have to eat the cat… Too much fat.

This morning I reluctantly went on a quick forage in the small supermarket nearby to get some stuff that was no longer available in the other shop yesterday. Wasn’t keen on this but the hamsters are still out and it was already becoming crowded. Toilet paper being dragged out of the shop before the shop assistant was able to store it on the shelves It’s become very difficult to get hold of flour, eggs, and milk. And toilet paper. We’ll see how it goes after this.

Academy is closed. I’m a fourth year student so I have no assignments, can do my own stuff. Am working on some paintings in progress. I already stocked up on materials during the spring holidays because I expected problems. At home I paint with real oils but in the atelier with water soluble oil paints. Normally I leave my art school paint at the academy but last week I took my paint home after each class because there was always a chance that lessons would be cancelled unexpectedly, which is exactly what happened. There was an e-mail that we could pick up our work in progress a couple hours before closure but I missed that so one painting I’m working on is still on the easel. Yeah well, not to mind.

I’ve updated the page with the physical characteristics of Charles the Bold under III in the menu. (What did Charles the Bold look like?) The password has been removed, so the page is accessible now, but it’s a work in progress and additions will be made over time.

Until next time maybe. Life is becoming more and more surreal.


The Sword in the Stone: Louis, Louis, Louis

Albi

I am not really stuck with the quest but the part about Gideon two weeks before I ran into the fleece kept bugging me. After retracing my steps to the moment the roadsign with Gideon appeared in the summer of 2018 and checking the picture, not finding anything new and interesting (see older posts), I decided to go back in time and place, a mere few minutes earlier, when we were inside the cathedral St. Cécile at Albi, which was maybe 50, 70 metres away from the river. I don’t like loose ends and this one was still dangling.

I did something I had not done, ie. look at the photographs I took inside the church once more with a different eye, and this time also do some research about the history of the church in the second half of the 15th century.

The dominant decoration is a large medieval fresco of The Last Judgement. It shows medieval men and women being tortured by demons and the way to heaven and more of that sort of apocalyptic stuff the medieval people and the contemporary media are quite fond of.

The middle scene of the Judgement is missing, it was destroyed centuries ago to create a doorway. It possibly showed Christ in heaven and maybe St Michael weighing souls. Some articles I read mentioned that the Last Judgement painting of Rolin at Beaune was an inspiration for the Albi one but a certain professor Durliat claims it was more likely inspired by a receuil of 1492, published by Antoine Vérard, a Parisian printer. The first theory is interesting because it is a direct link with the quest. However, I don’t see many obvious similarities between the paintings. Unfortunately, I can’t find the article by Durliat nor the receuil that is mentioned but interestingly enough Vérard also printed versions of The cent nouvelles nouvelles and Le chevalier délibéré, two manuscripts I’ve run into before and which are directly linked with the Burgundians. But that is a trivial link.

Some articles state the Judgement was painted somewhere around 1474, another article dates the fresco around 1500. No real certain date in any case, it would have taken some time to paint anyway.

The photographs I took of The Last Judgment didn’t reveal anything new but in the history of the church and the painting I found some unexpected links to the quest (though most of them not very crucial for the main quest at this moment, I must admit).
I am not going to retell the whole history of Albi cathedral, built between 1282 and 1480. It can easily be found online. I’ll just describe the two men that were involved with the church and the fresco and that are part of the period I’m researching (1433-1477). These men were Louis I of Amboise and his nephew Louis II of Amboise.

A short summary with relevant facts based on several articles I found on the internet, and which I will update when I discover new facts:

1. Louis I of Amboise

Louis I of Amboise was born in the the castle of Chaumont-sur-Loire (which we saw from outside last summer (but did not enter unfortunately – castle overdose that day).

He was born in 1433, the same year as Charles the Bold. His history is linked with the king of France and the wars with Burgundy, he also conducted negotiations in January 1477 when Burgundy was annexed by France after the death by Charles the Bold. He was a witness at the marriage of Louis XII and Anne de Bretagne on 7 January 1499. Anne de Bretagne is also part of the quest and I’ve ran into her in different circumstances years ago, in part I of the quest, so interesting trivia.

Louis died in Lyon somewhere between 1503 and 1505, so long after Charles the Bold.

I am going to try and dig up information about him in my personal library but currently I’m more interested in his nephew:

2. Louis II of Amboise

Louis was the son of Charles I of Amboise, brother of Pierre, Louis I’s father. I got a bit lost in the family relations so take it with a grain of salt for now. He was born in the castle of Chaumont-sur-Loire in 1477, the same year Charles the Bold died, or maybe a bit later according to some sources (again, I will try to find out more about him in my personal library).

I couldn’t find a portrait of Louis II online, but I did find a portrait of his brother, Charles II of Amboise by Andrea Solari. Ironically I have had this portrait in my medieval reference portrait folder for ages and often use it as a reference, without really having done any research about it. So it’s quite odd there is more to it than just a pretty picture. I have no idea if the brothers resembled each other.

The link with Burgundy is clear: on 9 August 1501 Louis II is appointed bishop of Autun, of which I am also researching that period, as mentioned before.

His bishopry or whatever it is called, doesn’t last long. In 1503 Louis II returns to Albi. He dies in Italy in 1511.  I have to look into his period at Autun because he is a major direct link with one of my subquests. I want to find out what his contacts were and how he ended up there. Also, I have a feeling there are a few links in the Amboise part of the story that I haven’t discovered yet. But that is not going to happen today.

Bruges

About a week after our stay in the Tarn, we tagged along with relatives on a trip to Bruges because they wanted to visit an exhibition about WWI. It was summer and very crowded so after the exhibition we had lunch, and afterwards just wandered around. Apart from a short visit to the Saint Salvator cathedral and the Holy Blood chapel where I took a couple random pictures, we didn’t really visit or look at anything in particular. Charles the Bold was not in the picture, literally. The stained glass windows of the Holy Blood chapel turned out to be overexposed, it is not allowed to photograph the relic and we didn’t set foot in the Church of our Lady where the tombs are. The rest of the few pictures I took were just of streets full of tourists and the Jerusalem church from the outside. The tower behind the houses:

The Jerusalem church is interesting and there are links with the Dukes, but not quite in a way that it would help me with the quest at the moment. But I’m keeping it in the back of my head.

We also didn’t visit the Groeninge museum where the painting by van Eyck with van der Paele and Saint George is, as we were in a group, it was late and everybody was tired. But I remembered Durendal, hidden away in a random picture of some buildings at Rocamadour and reminded myself it’s all in the eye of the beholder, you just have to find it when it wants to be found.

All items in this quest seem to consist of three parts. If week one was Gideon and week three was the Bold, the Fleece had to have been present in one form or another in week two as well. I went through the pictures again

And this time I found it.

There it was, the Golden Fleece. Above the entrance of the Gruuthuusemuseum, the home of Louis of Gruuthuuse, knight of the golden fleece. I can’t believe I have not noticed it before. Louis is a major figure in the quest too but I have not really been busy with him.

On top of that, it’s the third Louis in this chain.

Plus est en vous: There is more in you.

Sounds like an invitation.

The museum was still closed the times I was in Bruges, so a third trip is in order. But first Corona has to disappear. It’s quite ironic. Charles the Bold was desperately longing for a crown and I am trying to avoid it at all cost.


Follow

Get every new post delivered to your Inbox

Join other followers: